АҚШ-та допинг қолдану заңдастырылған алғашқы «Олимпиада» басталды

АҚШ-тың Лас-Вегас қаласында спорт тарихында тұңғыш рет спортшыларға допинг қолдануға ресми түрде рұқсат берілген «Жетілдірілген ойындар» (The Enhanced Games — TEG) атты спорттық шара басталды, деп хабарлайды dw.com. 21–24 мамыр аралығында өтетін бұл жарыс спорт әлемінде үлкен дау тудырып үлгерді. Ұйымдастырушылар бұл шараны «кәсіби спорттың жаңа дәуірі» деп атаса, халықаралық қауымдастық «өліммен ойнау» деп айыптауда.

Турнир Лас-Вегаста арнайы салынған 2500 адамдық стадионда өтіп жатыр. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен, соның ішінде Германия мен Ресейден келген 50-ге жуық атлет қатысуда. Олар спорттың 5 түрінен (жеңіл атлетика, жүзу, ауыр атлетика және күштік экстрим) бақ сынайды.

Бұл ойындарда ешқандай допинг-бақылау жоқ. Спортшыларға синтетикалық тестостерон, өсу гормоны және анаболикалық стероидтарды еркін қолдануға рұқсат берілген. Жалғыз талап - препараттарды дәрігер жазып беруі және АҚШ-тың FDA басқармасы мақұлдаған болуы тиіс.

Жарыстың сыйақы қоры да қомақты: әр дициплинадағы жеңімпаз 250 000 доллар алады. Ал 100 метрге жүгіруден немесе 50 метрге еркін стильде жүзуден әлемдік рекорд орнатқандарға 1 миллион доллар бонус тігілген.

Бұл жобаның негізін австралиялық заңгер Арон д'Соуза қалаған, ал оны неміс маманы Максимилиан Мартин басқарып отыр. Жобаның артында үлкен саяси және қаржылық күштер бар. Басты инвесторлардың қатарында:

• Миллиардер, PayPal және Palantir әскери ИИ-жүйесінің негізін қалаушы Питер Тиль;
• АҚШ Президенті Дональд Трамптың үлкен ұлы — бизнесмен Дональд Трамп-кіші (Donald Trump Jr.);
• Неміс миллиардері Кристиан Ангермайер;
• Сауд Арабиясының инвестициялық қорлары.

Инвесторлардың басты мақсаты - спорт арқылы жаңа фармацевтикалық өнімдерді, пептидтер мен арықтауға арналған БАД-тарды жарнамалап, трансұлттық табыс табу.

Тәуекелге бел байлағандар: Кімдер қатысып жатыр?

Спортшылар бұл қадамға негізінен қаржылық тығырықтан шығу үшін барғанын жасырмайды. Мариус Куш (Германия): Еуропа чемпионы, жүзуші.

«Спорт маған ешқашан болашағымды қамтамасыз ететін қаржылық тұрақтылық берген емес. Бұл жерде еңбегіміз әділ бағаланады», — дейді ол.

 Майк Брайан (Германия): Спринтер, 100 метрді 10,39 секундта жүгіріп өткен.

 Евгений Сомов (Ресей): 2024 жылғы Париж Олимпиадасына бейтарап статуспен қатысқан жалғыз ресейлік жүзуші. Ол да қазір Лас-Вегаста бағын сынауда.

Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) бұл ойындарды «спорттық құндылықтарға жасалған сатқындық» деп атаса, Дүниежүзілік антидопинговый агенттік (WADA) қатысушыларға қатаң санкция қолданатынын ескертті.

Орталық Еуропалық антидопинг ұйымының (CEADO) басшысы Михаэль Чепич бұл шараны қатаң сынады:

«Бұл спорт емес, шоу, кәдімгі цирк. Дәрі-дәрмек ауру адамдарды емдеу үшін жасалады. Оны сау ағзаға қабылдау - өлімге бас тігумен тең. Бүгін рекорд жаңарту үшін 1 таблетка ішсең, ертең сені басып озу үшін өзгелер 2 таблетка ішеді. Ерте ме, кеш пе, адам ағзасы бұған шыдамай, жарылып кетеді».

Ұйымдастырушылар спортшылардың құпиялылығын алға тартып, кімнің қандай препарат ішкенін жарияламайтынын мәлімдеді. Тек жалпыланған медициналық есеп қана берілмек. Ғылыми прогресс пе, әлде адам өмірімен жасалған қылмыстық бизнес пе - бұл сұрақтың жауабын алдағы күндер көрсетеді.