АДАМ ӨМІРІН АРАШАЛАҒАН ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған Жасанды интеллект жылының басты мақсаты – технологияны адам игілігіне жарату болса, бұл бастама елорда көшелерінде нақты нәтижесін беріп жатыр. Қазіргі таңда кәсіпорынның 393 арнайы техникасына жүргізушінің жағдайын бақылайтын интеллектуалды жүйе орнатылған. Бұл – жай ғана бейнекамера емес. Бұл – адам жанарын бақылап, оның шаршауын, қалғып кетуін, телефонға алаңдауын, тіпті денсаулығының күрт нашарлауын анықтай алатын «цифрлық күзетші».

Кабина ішіндегі камералар жүргізушінің әр қимылын real-time режимінде бақылап отырады. Қауіпті жағдай байқалған сәтте жүйе бірден дыбыстық белгі беріп, вибрация арқылы ескертеді. Ал сол мезеттегі бір секундтық бейнежазба автоматты түрде диспетчерлік орталыққа жіберіледі. Осылайша операторлар жүргізушімен дереу байланысқа шығып, апаттың алдын алады.

Техниканы пайдалану департаментінің директоры Тимур Ахметов бұл жүйенің тиімділігі туралы былай дейді:

Жасанды интеллект көзі ілініп кеткен адамды бірден оятады. Ескерту дыбысы шығады және вибрация болады. Нақты осы жүйенің арқасында біз жеті жол апатының алдын алық, яғни, жетіадамның өмірін аман алып қалдық десек болады. Өйткені жүргізушілер көбіне таңға жуық уақытта қатты шаршайды.

Оның айтуынша, мекемедегі цифрландыру жұмысы электронды жол парағынан басталған. Бұрын жүргізушілер дәрігер мен механиктің тексеруінен өтіп, мөр жинап шығу үшін ұзақ уақыт жоғалтатын. Ал қазір барлық процесс бірнеше минут ішінде автоматты түрде орындалады.

Бұл – жүз пайыз отандық өнім. Бұрын жарты сағат кететін жұмыс қазір үш минутта атқарылады. Жасанды интеллект қай техника қай уақытта шығатынын, қай жүргізуші қандай аумақты тазалайтынын өзі жоспарлайды. Барлығы телефондағы арнайы қосымша арқылы басқарылады. Телефон болмаса, face ID арқылы жүйеге кіруге болады», – дейді Тимур Ахметов.

Бүгінде жүйе тек жүргізушінің қауіпсіздігін ғана емес, техниканың жағдайын да толық бақылауға мүмкіндік береді. Жанармай шығыны, көліктің қозғалысы, жұмыс бағыты – барлығы цифрлық бақылауда. Ал алдағы уақытта мекеме «борт журналы» жүйесін енгізуді жоспарлап отыр. Бұл жаңашылдық көліктің техникалық жағдайын алдын ала болжап, қай бөлшектің тозып тұрғанын, майды қашан ауыстыру қажет екенін, қандай қосалқы бөлшек орнатылғанын түгел көрсететін болады.

Біз көліктің толық тарихын көріп отырамыз. Қай уақытта жөндеу керек, қандай бөлшек ауыстырылды – бәрі жүйеде сақталады. Бұл жұмыс сапасын түбегейлі өзгертеді, – дейді Тимур Ахметов.

Жасанды интеллект енгізілген бұл жүйеге шетелдік мамандар да қызығушылық танытып отыр. Жуырда Қырғызстаннан келген әріптестер «Астана Тазалықтың» жұмысымен танысып, осы тәжірибені өз елдеріне енгізуге ниет білдірген.

Бішкек қалалық «Тазалық» муниципалды кәсіпорны директорының орынбасары Бааркан Иманакунова Астананың тәжірибесіне жоғары баға берді:

Біздің мақсатымыз — Астананың цифрлық жүйедегі жаңашылдықтарын үйреніп, өзімізде іске асыру. Жүргізушілерді жол оқиғаларынан сақтау, онлайн бақылау және реагенттерді қолдану жүйесі бізді қатты қызықтырды. Астана бұл бағытта өте бай тәжірибе жинақтаған, — деді ол.

Елорда көшелерінде түн қатып еңбек ететін коммуналдық техникалардың ішінде үнсіз ғана жұмыс істеп тұрған кішкентай құрылғы бүгінде үлкен міндет атқарып келеді. Ол – адам өмірін қорғап тұрған технология. Бұл жоба цифрлық Қазақстанның болашағы тек инновациямен емес, ең алдымен адам қауіпсіздігімен өлшенетінін дәлелдейді.